America: Trump yitabaje urukiko rw'ikirenga ngo akomeze kubaka urukuta kuri Mexico.

Amerika: Trump yitabaje Urukiko rw’Ikirenga ngo akomeze kubaka urukuta kuri Mexico

Ubutegetsi bwa Perezida Donald Trump bwasabye Urukiko rw’Ikirenga rwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika gukuraho icyemezo cyahagaritse iyubakwa ry’urukuta n’ibindi bikorwaremezo bigamije gukaza umutekano ku mupaka wa Amerika na Mexico, mu karere ka Big Bend muri Leta ya Texas. Ubu busabe bwatanzwe na Minisiteri y’Ubutabera ku wa 21 Ukwakira 2026, nyuma y’uko umucamanza wa leta ahagaritse imirimo yo kubaka mu gihe urubanza rurebana n’ingaruka z’uwo mushinga ku bidukikije rukomeje.

Umushinga wo kubaka urukuta ku mupaka wa Amerika na Mexico uri mu ngamba z’ubutegetsi bwa Trump zo gukumira abinjira muri Amerika mu buryo bunyuranyije n’amategeko no kurwanya icuruzwa ry’ibiyobyabwenge. Ubutegetsi buvuga ko kongera inzitizi n’ikoranabuhanga rigenzura umupaka bizafasha inzego z’umutekano kumenya no gukumira abantu bambuka batanyuze ahabugenewe. Icyakora, umushinga wo mu karere ka Big Bend wahuye n’imbogamizi z’amategeko n’impaka hagati y’ubutegetsi n’abaturage baho.

Mu busabe bwashyikirijwe Urukiko rw’Ikirenga, Minisiteri y’Ubutabera yasabye ko icyemezo cy’umucamanza cyahagaritse imirimo gikurwaho, kugira ngo ibikorwa byo kubaka bikomeze mu gihe urubanza rukiri mu nkiko. Ubutegetsi buvuga ko bufite ububasha bwo kubaka inzitizi z’umutekano ku mupaka no gukuraho zimwe mu mbogamizi z’amategeko zishobora gutinza ibikorwa nk’ibyo.

Ku wa 2 Ukwakira 2026, umucamanza wa leta ya Amerika, Kathleen Cardone, yahagaritse imirimo yo kubaka muri ako karere nyuma y’ikirego cyatanzwe n’umuryango urengera ibinyabuzima, umuyobozi w’ibikorwa byo gutembereza abantu mu ruzi rwo muri ako gace n’itsinda riharanira kubungabunga inyubako y’amateka iri i Ruidosa muri Texas.

Abatanze ikirego bavuga ko Minisiteri y’Umutekano w’Imbere mu Gihugu yakoresheje ububasha bwayo mu buryo bunyuranyije n’amategeko, ubwo yahaga inzego zishinzwe umutekano ku mupaka uburenganzira bwo kwihutisha ibikorwa byo kubaka, hirengagizwa zimwe mu ngingo z’amategeko arengera ibidukikije n’ahantu ndangamurage. Bavuga ko ibikorwa byo kubaka bishobora kwangiza ibinyabuzima, imiterere karemano y’ako karere n’inyubako y’amateka bavuga ko ishobora kwangizwa n’imirimo ikorerwa hafi yayo.

Umucamanza Cardone yasanze abatanze ikirego bafite impamvu zifatika zishobora gutuma batsinda zimwe mu ngingo z’urubanza, bityo ategeka ko imirimo ihagarara mu gihe ikibazo kigikurikiranwa. Icyo cyemezo cyabaye imbogamizi ikomeye ku mugambi wa Trump wo kwagura ibikorwa by’umutekano ku mupaka wa Amerika na Mexico.

Umushinga ureba akarere ka Big Bend, gaherereye mu burengerazuba bwa Leta ya Texas, hafi y’umupaka wa Amerika na Mexico, ku birometero bigera kuri 400 mu majyepfo y’uburasirazuba bw’umujyi wa El Paso.

Ako karere kazwiho imisozi, ibibaya, amashyamba y’ibihuru n’urusobe rw’ibinyabuzima. Harimo Pariki ya Big Bend, ikurura ba mukerarugendo kubera imiterere karemano yaho. Ibyo ni byo byatumye bamwe mu baturage n’abaharanira kubungabunga ibidukikije bagaragaza impungenge ku ngaruka ibikorwa byo kubaka bishobora kugira kuri ako karere.

Umushinga mugari wo ku mupaka wa Amerika na Mexico ukubiyemo inkuta z’ibyuma, inzitizi zigamije guhagarika ibinyabiziga, imihanda ikoreshwa n’abashinzwe umutekano n’ikoranabuhanga rifasha kugenzura abambuka umupaka. Icyakora, ubutegetsi bwavuze ko ibikorwa biteganyijwe muri Pariki ya Big Bend bitareba gusa kubaka urukuta rurerure nk’urwa metero icyenda ruri mu bindi bice by’umupaka, ahubwo harimo n’imihanda, inzitizi z’ibinyabiziga n’ibikoresho byo kumupaka.

Uyu mushinga wateje impaka muri Texas, aho bamwe mu baturage, abafite amasambu, abacuruzi n’abaharanira kubungabunga ibidukikije bawurwanya. Bavuga ko akarere ka Big Bend kamaze igihe gafite umubare muto w’abambuka umupaka mu buryo bunyuranyije n’amategeko ugereranyije n’utundi duce two ku mupaka wa Amerika na Mexico, bityo bakibaza niba kubaka urukuta ari ngombwa koko.

Abawurwanya banavuga ko imirimo yo kubaka ishobora kwangiza ahantu nyaburanga, kubangamira ibikorwa by’ubukerarugendo no kugira ingaruka ku binyabuzima. Bamwe mu banyapolitiki bo mu Ishyaka rya Republican na bo bagaragaje impungenge ku mushinga. Senateri John Cornyn wo muri Texas yasabye inzego za leta kuganira n’abayobozi bo muri ako karere no kongera gusuzuma ibiteganyijwe kubakwa, avuga ko imiterere y’ako gace ishobora kuba inzitizi karemano ku bantu bashaka kwambuka umupaka.

Ku rundi ruhande, ubutegetsi bwa Trump buvuga ko nubwo ako karere gafite imiterere karemano itoroshye, kuba hari igice cy’umupaka kitagira inzitizi bihagije bishobora gutuma abantu bashaka kwinjira muri Amerika mu buryo bunyuranyije n’amategeko bahitamo kukinyuramo. Ni yo mpamvu bushaka ko ibikorwa byo kubaka n’ibindi bikorwaremezo by’umutekano bikomeza.

Mu kwezi kwa Kanama 2026, inzego zishinzwe umutekano ku mupaka zari zarahagaritse by’agateganyo ibikorwa byo kubaka muri Pariki ya Big Bend nyuma y’imyigaragambyo n’impungenge zagaragajwe n’abaturage ndetse na bamwe mu banyapolitiki. Nyuma yaho, ku wa 2 Ukwakira, umucamanza yatanze icyemezo gihagarika imirimo mu gihe urubanza rukomeje. Ibyo byatumye ubutegetsi bwitabaza Urukiko rw’Ikirenga busaba ko imirimo yemererwa gukomeza.

Ubutegetsi bwa Trump burasaba Urukiko rw’Ikirenga gukuraho icyemezo cyahagaritse imirimo, kugira ngo umushinga ukomeze mu gihe urubanza rukiri mu nkiko. Ku rundi ruhande, abatanze ikirego bashaka ko amategeko arengera ibidukikije yubahirizwa mbere y’uko ibikorwa byo kubaka bisubukurwa.