Afurika y’Epfo ni kimwe mu bihugu bikize ku mutungo kamere muri Afurika, gifite zahabu, diyama, platine n’amakara. Ariko nubwo gifite ubwo butunzi, abaturage bacyo bakomeje guhura n’ibibazo byo kubura amazi no guhagarikirwa amashanyarazi. Ese ikibazo kiri mu bukene bw’umutungo kamere cyangwa mu micungire yawo?
Afurika y’Epfo ifite ubukungu bukomeye bushingiye ku bucukuzi bw’amabuye y’agaciro, inganda n’ubucuruzi. Icyakora, kugira umutungo kamere mwinshi ntibihita bivuga ko igihugu gifite ibikorwa remezo bihagije byo kugeza serivisi ku baturage.
1. Ikibazo cy’amazi
Raporo ya Komisiyo ishinzwe Uburenganzira bwa Muntu muri Afurika y’Epfo, yasohotse ku wa 2 Ugushyingo 2026, yagaragaje ko ikibazo cy’amazi muri Gauteng kidaterwa gusa n’ubuke bw’amazi.
Mu mpamvu zagaragajwe harimo:
Imiyoboro ishaje kandi yangiritse.
Amazi menshi apfira mu miyoboro itunganye nabi.
Kubura ubushobozi bwo kubika no gukwirakwiza amazi.
Kubura abakozi bafite ubumenyi bwo gusana no gucunga ibikorwa remezo.
Imicungire mibi y’amafaranga n’ibikorwa by’amakomine.
2. Ikibazo cy’amashanyarazi
Mu myaka yashize, Afurika y’Epfo yahuye n’ikibazo gikomeye cyo kubura amashanyarazi, ahanini bitewe n’ibibazo by’imikorere y’inganda ziyatanga, ibikoresho bishaje n’isaranganywa ry’amashanyarazi.
Nubwo Leta yatangaje ko yashoboye guhagarika gahunda yo gucana amashanyarazi mu buryo buzwi nka Load Shedding, ibibazo by’amazi biracyagaragaza ko ibikorwa remezo bikenera kuvugururwa.
3. Ese ubukire bw’igihugu ni bwo butanga ibisubizo?
Afurika y’Epfo itanga amasomo akomeye ku bindi bihugu: kugira zahabu, diyama n’inganda zikomeye ntibihagije niba umutungo w’igihugu udacungwa neza.
Ikindi, raporo ya Leta yagaragaje ko 74% by’inzego zishinzwe serivisi z’amazi zahawe amanota mabi cyangwa akomeye cyane mu isuzuma ry’imikorere y’amazi meza n’amazi yanduye.
Inkuru ya Afurika y’Epfo itwereka ko iterambere ry’igihugu ridapimirwa gusa ku bwinshi bw’amabuye y’agaciro gifite, ahubwo rinapimirwa ku bushobozi bwo kugeza amazi meza, amashanyarazi n’izindi serivisi ku baturage.
Ikibazo gisigaye ni iki: igihugu gishobora kuba gikize ku mutungo kamere ariko abaturage bagakomeza kubura serivisi z’ibanze kubera iki?





Comments
No comments yet. Be the first to share a thought.